Phân tích tác phẩm độc tiểu thanh kí của Nguyễn Du | Học Văn Hay

Đề bài: Phân tích tác phẩm độc tiểu thanh kí của Nguyễn Du

Bài làm

Phân tích tác phẩm độc tiểu thanh kí

Nhắc đến Đại thi hào Nguyễn Du người ta thường nhớ ngay tới Truyện Kiều. Tuy nhiên trong sự nghiệp văn chương của ông thì còn rất nhiều tuyệt tác khác. Một trong số đó phải kể đến bài thơ Độc Tiểu Thanh Kí.

Bài thơ được viết bằng chữ Hán. Là tiếng lòng xót thương cho số phận người con gái tài hoa nhưng bạc phận. Độc Tiểu Thanh Kí lấy cảm hứng từ câu chuyện về người con gái thời nhà Minh. Nàng tên là Tiểu Thanh, vốn tài hoa nhưng vì hoàn cảnh gia đình nên bị gả vào nhà giàu làm vợ lẽ. Cũng chính từ đây bi kịch bắt đầu khi bị vợ cả ghen ghét và bắt nàng sống tách biệt ở một nơi. Trong những năm tháng đó nàng Tiểu Thanh đã dành thời gian để viết nên hàng trăm bài thơ bày tỏ nỗi niềm cô đơn, lẻ bóng của mình. Cũng vì quá đau buồn mà nàng đã qua đời khi tuổi còn rất trẻ và càng thêm bi thảm hơn khi mà những bài thơ mà nàng viết đã bị vợ cả đem đi đốt và chỉ còn xót lại một số bài sau này được chép lại. Nguyễn Du gọi đó là “phần dư”. Khi ông đọc những bài thơ ấy và động lòng trắc ẩn, cảm thấy thương cảm cho số phận của nàng nên đã viết bài thơ này.

Mở đầu bài thơ nhà thơ đã gợi ra không gian mà nàng Tiểu Thanh đã sống cho đến khi trút hơi thở cuối cùng:

“Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang

Thổn thức bên song mảnh giấy tàn”

Cảnh vốn dĩ đẹp nay trở nên hoang tàn, heo hút và tạo nên sự ám ảnh cho người đọc. Tây Hồ nơi cảnh đẹp hữu tình có hồ, có núi non nhưng nay lại trở thành “gò hoang”. Chính nơi đẹp đẽ ấy đã trở thành cái lồng giam, trở thành nơi chôn vùi tuổi thanh xuân của người con gái tài hoa nhưng bạc mệnh. Tại nơi đây người con gái ấy đã có những chuỗi ngày chịu đựng sự cô đơn giày vò. Ta có thể mường tượng ra khung cảnh có một người con gái đang ngồi ngẩn ngơ, thổn thức bên song cửa. Nỗi cô đơn chất chứa không có một ai để tâm sự, giãi bày khiến cho nàng chỉ biết gửi gắm vào những mảnh giấy tàn bằng những vần thơ. Cuộc đời của nàng Tiểu Thanh cũng giống với biết bao người con gái hồng nhan nhưng bạc mệnh khác. Có lẽ do sự đồng cảm với một tâm hồn thi sĩ nên nhà thơ như thấy linh hồn đang vương vấn đâu đây:

“Son phấn có thần chôn vẫn hận

Văn chương không mệnh đốt còn vương”

Son phấn chính là những đồ dùng quen thuộc, gắn liền với người phụ nữ, giúp họ trở nên đẹp đẽ hơn. Nhà thơ Nguyễn Du đã dùng “son phấn” làm hình ảnh ẩn dụ để nói lên sắc đẹp của người con gái. Ngang trái thay cái đẹp ấy lại bị vùi dập một cách không thương tiếc khiến cho dù có bị “chôn” cũng vẫn còn phẫn hận. Son phấn vốn là vật vô tri, vô giác nhưng nhà thơ lại thấy bóng dáng của nàng Tiểu Thanh nên cho rằng nó vốn có “thần”. “Văn chương” chính là cái bộc lộ tài năng của nàng, không chỉ có sắc đẹp mà còn có tài thơ ca. Những trang thơ mà nàng gửi gắm tâm tình nay bị người ta đốt cháy hết chỉ còn lại một vài mảnh giấy tàn. Chỉ qua hai câu thơ nhưng chúng ta cũng có thể cảm nhận được sâu sắc xã hội phong kiến hủ bại không chỉ cướp đi tuổi thanh xuân của người con gái mà còn chôn vùi, hủy hoại một tài năng.

Nhắc đến đây Nguyễn Du không khỏi cảm thấy thương xót cho số phận của nàng Tiểu Thanh:

“Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi

Cái án phong lưu khách tự mang”

Đó là sự tuyệt vọng, là nỗi bi ai, ai oán đến tận tâm can. Bấy giờ không ai có thể thấu hiểu nổi khổ ải, oan trái của nàng. Hỏi trời, trời không thấu, cũng chẳng ai hay. Có chăng chỉ trách kẻ bạc tình kia mà thôi. Chính tiếng than ấy khiến cho người đọc day dứt, ám ảnh mãi không thôi.

Từ số phận bi thảm cùng tài hoa bị vùi dập của nàng Tiểu Thanh, nhà thơ đã tự suy nghĩ về cuộc đời mình và đưa ra câu hỏi:

“Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa

Người đời ai khóc Tố Như chăng?”

Một câu hỏi chứa đựng sự xót xa, ngậm ngùi cho số phận của nàng Tiểu Thanh và cho chính bản thân tác giả. Nàng Tiểu Thanh sau khi rời xa trần thế mặc dù bị vùi dập tài năng, mặc dù chôn vùi tuổi xuân và qua đời từ khi còn rất trẻ nhưng những “phần dư” nàng để lại vẫn khiến bao người đời xót xa, thương cảm. Thậm chí chính nhà thơ, một người cách thế hệ nàng Tiểu Thanh đến ba thế kỷ nhưng vẫn có sự đồng cảm cho nàng. Vậy liệu rằng cũng ba trăm năm sau có ai còn nhớ tới ông hay không, nhớ tới tài năng mà ông đã cống hiến hay không? Câu hỏi như xoáy vào tâm can của người đọc và thực tế đã chứng minh cho đến bây giờ thì tài năng và những giá trị mà Nguyễn Du để lại vẫn luôn được trân trọng và ngợi ca.

Bài thơ Độc Tiểu Thanh Ký đã mang lại những nỗi niềm thương cảm, đồng cảm với những con người tài hoa nhưng bạc mệnh. Qua đó nhà thơ còn lên án xã hội phong kiến tàn ác đã nhẫn tâm vùi dập và đẩy con người ta vào bước đường cùng, không lối thoát và hủy hoại tài năng của họ.

XEM THÊM : 

Post Author: Loan Nguyễn Thị

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *