Phân tích bài thơ nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm | Học Văn Hay

Đề bài: Phân tích bài thơ nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bài làm

phân tích bài thơ nhàn của nguyễn bỉnh khiêm

Nguyễn Bỉnh Khiêm là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thơ ca Việt Nam thời trung đại. Ông là một người có học vấn uyên thâm và từng đỗ đạt làm quan. Chướng mắt với tình cảnh xấu xa, thối nát nơi quan trường nên ông đã về quê ở ẩn để hưởng thụ cuộc sống an nhàn, thảnh thơi. Tại đây ông đã sáng tác bài thơ Nhàn để bày tỏ tiếng lòng của mình cũng như cuộc sống mà ông đang hưởng thụ.

Bài thơ Nhàn được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú và được in trong tập thơ chữ Nôm “Bạch vân quốc ngữ thi”. Mở đầu bài thơ là hai câu thơ rất giản dị, mộc mạc:

“Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”

Với kết cấu lặp có điệp từ “một” đã vẽ trước mắt người đọc một cảnh tượng rất quen thuộc với hình ảnh trung tâm là một lão nông chi điền. Tất cả những gì mà  Nguyễn Bỉnh Khiêm nhắc đến đều là những công cụ lao động rất quen thuộc với những người nông dân. Điệp từ “một” nhưng không đem lại cảm giác cô đơn, một mình mà vẫn cho người đọc thấy được sự thư thái, bình yên của cuộc sống ở vùng quê nghèo. Nhà thơ rời bỏ chốn quan trường để về quê trở thành một lão nông chi điền với thú vui tao nhã đó là câu cá. Có rất nhiều những vị ẩn sĩ lấy việc câu cá, hóng mát ngâm thơ làm thú vui và ông cũng vậy. Động từ “thơ thẩn” đặt ở đầu câu thơ thứ hai đã đem lại cảm giác thư thái, khoan thai cho người đọc. Một tâm thế mặc kệ ngoài kia mọi người đang vui vẻ như thế nào thì ông vẫn hài lòng với cuộc sống hiện tại và yên phận.

Đến hai câu thơ tiếp theo ông đã tự khẳng định lại một lần nữa về chọn lựa của mình:

“Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn người đến chỗ lao xao”

Đây có thể xem như là quan điểm cũng như tuyên ngôn sống của nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm. Sau những tháng ngày sống ở chốn quan trường, chứng kiến những điều xấu xa ở đó ông mới nhận định rằng đó là “chốn lao xao”. Ông tự nhận mình “dại” khi rời xa cái chốn mà biết bao người muốn chen chân vào để tìm đến “nơi vắng vẻ”. Ấy nhưng cái “dại” ấy lại khiến biết bao người ghen tỵ và ngưỡng mộ. Cách nói đã bộc lộ hết tính tình khẳng khái của ông. Nguyễn Bỉnh Khiêm vận dụng lối đối lập giữa “dại” – “khôn”, “vắng vẻ” – “lao xao”. Ông tìm về nơi vắng vẻ không phải để trốn tránh trách nhiệm với dân với nước. Bởi lúc bấy giờ triều đình rối ren, người tài đức không được trọng dụng thì việc ông tìm về nơi “vắng vẻ” là việc làm để giữ gìn cốt cách thanh cao của mình.

Từ những quan điểm trên thì ông lại tiếp tục giới thiệu với người đọc cuộc sống mà ông đang hưởng thụ từ thức ăn đến cuộc sống sinh hoạt:

“Thu ăn măng trúc, đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”

Chỉ hai câu thơ nhưng đã lột tả được những bữa cơm hằng ngày của một lão nông dân trong cả một năm trời. Mùa nào, thức ấy. Mỗi mùa lại có những loại thực phẩm khác nhau. Tuy đó không phải là sơn hào hải vị nhưng đó là những thức ăn có sẵn trong tự nhiên, đậm đà hương vị quê nhà khiến cho tác giả cảm thấy cực kỳ hài lòng. Đó là những thứ mà có lẽ dùng nhiều tiền cũng không mua nổi. Cuộc sống càng trở nên gần gũi, bình dị khi mà nhà thơ nói về đời sống sinh hoạt của mình. Đó là tắm hồ, tắm ao. Một cảnh tượng cực kỳ dân dã nhưng lại toát lên vẻ thanh cao không gì sánh được. Giữa con người với thiên nhiên có sự hòa hợp sâu sắc. Trong mắt nhiều người cuộc sống ấy lại trở nên đáng mơ ước, ganh tỵ.

Đến hai câu thơ kết đã đúc kết được tinh thần, cốt cách và suy nghĩ của nhà thơ:

“Rượu đến cội cây ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”

Đây chính là triết lý mà Nguyễn Bỉnh Khiêm rút ra được trong quãng thời gian ông ở ẩn. Rượu là thứ không thể thiếu đối với như thi sĩ và đó cũng là thú vui của ông. Được uống rượu dưới gốc cây, ngâm thơ, đối ẩm là một thú vui tao nhã. Ngoài ra còn để nhìn nhận cuộc đời và ông nhận ra được những phú quý trước kia ông từng chạm tới chỉ là giấc chiêm bao khi tỉnh dậy sẽ chẳng còn. Cũng có lẽ vì nó là giấc chiêm bao nên ông cũng không hề níu giữ mà sẵn sàng từ bỏ bởi trước nay ông vốn chỉ muốn sống cuộc sống thanh nhàn, yên bình.

Qua tám câu thơ ngắn ngủi nhưng người đọc đã thấy được những triết lý sâu sắc và cuộc sống đáng mơ ước của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Qua đó cũng khiến ta ngưỡng mộ và khâm phục cốt cách cũng như phong thái của ông.

Loan Trương

XEM THÊM : 

Post Author: Loan Nguyễn Thị

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *