Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu | Văn mẫu

Đề bài: Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương của Phan Bội Châu

Bài làm

Phan Bội Châu là được biết đến là người có tài văn chương lỗi lạc và là linh hồn của phong trào yêu nước đầu thế kỉ XX. Tinh thần ấy được thể hiện qua bài thơ “Lưu biệt khi xuất dương” được sáng tác vào năm 1905 khi ông lên đường sang Nhật để thực hiện phong trào Đông Du của mình.

Trước tiên về phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng chính là phong trào tuyển chọn những thanh niên ưu tú lên đường sang Nhật để học tập, tìm đường cứu nước. Còn bài thơ “Lưu biệt khi xuất dương” là một bài thơ viết bằng chữ Hán thei thể thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ thể hiện lí tưởng sống cao đẹp và là bài học về đạo làm người, một bài ca hùng tráng về chí nam nhi của nhân vật trữ tình.

Mở đầu bài thơ chính là lí tưởng cũng như hoài bão của một nhà nho tiến bộ về phận làm nam nhi:

 “Sinh vi nam tử yếu hi kì

Khẳng hứa càn khôn tự chuyển di”

(Làm trai phải lạ ở trên đời

Há để càn khôn tự chuyển dời)

phân tích bài thơ lưu biệt khi xuất dương

Phân tích bài thơ Lưu biệt khi xuất dương

Hai câu thơ ngắn ngủi nhưng lại khái quát hóa lí tưởng đẹp về làm người. Có rất nhiều nhà thơ phong kiến bày tỏ quan niệm về chí làm trai của mình như Nguyễn Công Trứ và Phạm Ngũ Lão. Còn với Phan Bội Châu thì ông cho rằng con người, nhất là đấng nam nhi thì càng phải làm chủ bước đi của mình, phải là người chủ động trước hoàn cảnh. Làm trai phải “lạ” ở trên đời tức là mang màu sắc, phong cách riêng để làm nên sự nghiệp lớn. Làm trai không thể sống ích kỉ, chỉ lo cho riêng mình và cũng không thể nào bỏ mặc phó thác cho “càn khôn tự chuyển dời” được. Khí phách ấy tiếp tục được vang lên mạnh mẽ hơn ở hai câu tiếp theo:

“Trong khoảng trăm năm cần có tớ

Sau này muôn thuở há không ai?”

Nhân vật trữ tình đồng thời là tác giả đã ý thức được trách nhiệm của mình và sẵn lòng vì đất nước. “Trăm năm” ý chỉ cả cuộc đời của ông sẽ dành để cống hiến cho đất nước. Câu thơ tiếp theo là một câu hỏi tu từ vừa là thể hiện niềm tin của tác giả về thế hệ tương lai sẽ tiếp bước mình. Tác giả còn thể hiện chí hướng của cuộc sống khi nói về lẽ sống vinh – nhục:

“Non sông đã chết sống thêm nhục

Hiền thánh còn đâu học cũng hoài”

Câu thơ là cả nỗi đau đớn, xót xa của tác giả về việc khi dân tộc mất chủ quyền, mất dân tộc thì việc thản nhiên sống là điều nhục nhã và đồng thời lúc bấy giờ thì học văn chương, lễ nghĩa, sách thánh hiền chẳng còn tác dụng gì nữa. Ông vốn là nhà nho nên ông cũng không hề có ý chê bai việc học đạo thánh hiền nhưng trước tình thế của đất nước thì con người ta phải làm những việc dùng với thời cuộc. trong câu thơ có nghệ thuật đối lập giữa sống và chết tạo nên điểm nhấn và lời nhắn nhủ của Phan Bội Châu dành cho giới trẻ bây giờ.

Đến hai câu thơ cuối cùng chính là ước muốn, khát vọng của người trí sĩ yêu nước:

“Muốn vượt bể Đông theo cánh gió

Muôn trùng sóng bạc tiễn ra khơi”

Người con trai “lạ” ấy đang nung nấu ý tưởng vượt bể Đông để tìm con đường cứu nước và nay đã sắp đến thời khắc khởi hành. Xét về sự thật lịch sử cũng như ở hoàn cảnh bài thơ thì chúng ta đã biết ông sắp rời quê hương để xuất dương cứu nước. Quyết định ấy đã giúp nhà thơ thoát khỏi những tủi thẹn trước đó để có thể thực hiện sự nghiệp lớn của mình. Những hình ảnh “cánh gió”, “sóng bạc” khắc họa vẻ đẹp lãng mạn về những gì ông sắp phải đối mặt. Sự nghiệp lớn ấy khi ông quyết định theo đuổi có lẽ phải chịu đựng và gặp nhiều sóng gió, thăng trầm. Tuy nhiên lại không thể cản bước chân của người làm cách mạng như Phan Bội Châu. Điều đó được thể hiện ở hai câu thơ cuối khi tác giả sử dụng điệp từ “muốn” như nhằm nhấn mạnh khát vọng, ước muốn mãnh liệt không có gì có thể ngăn cản được. Hình ảnh kết thúc bài thơ vừa hào hùng lại vừa lãng mạn, thể hiện được khí phách của người anh hùng trong thời đại mới.

Bài thơ “Lưu biệt khi xuất dương” với nhân vật trữ tình biểu trưng cho hình tượng đẹp về một nhà Nho tiến bộ đầu thế kỉ XX với lí tưởng cứu nước, khát vọng cống hiến cả cuộc đời mình cho dân tộc, chiến đấu vì đất nước.

Loan Trương

>>>XEM THÊM : 

Post Author: Loan Nguyễn Thị

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *