Phân tích bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm | Làm văn mẫu

Đề bài: Phân tích bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Bài làm

Đất nước là một đề tài quen thuộc trong thơ ca. Có rất nhiều nhà văn, nhà thơ tìm đến đề tài này để bày tỏ tình yêu với quê hương, đất nước. Mỗi người lại có những quan điểm, những cảm nhận riêng về Đất nước và đến với bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm chúng ta sẽ thấy một đất nước được nhìn từ nhiều chiều.

Mở đầu bài thơ tác giả đã cho chúng ta hiểu rõ nguồn gốc của đất nước, để có thể trả lời cho câu hỏi đất nước có từ bao giờ?

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa…” mẹ thường hay kể

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc.”

Nguồn gốc của đất nước không hề xa lạ mà lại rất gần gũi và thân quen. Đất nước có từ bao giờ không ai biết cụ thể chỉ biết rằng nó có trong cuộc sống hằng ngày của mỗi chúng ta. Đó là trong những câu chuyện ngày xưa, trong những miếng trầu bà ăn. Người xưa có câu “Miếng trầu là đầu câu chuyện” và miếng trầu đã đi vào phong tục nói chuyện, cưới xin của dân ta như thế. Tục lệ ấy không chỉ ngày xưa mà cho tới ngày nay hay mai sau thì nó vẫn sẽ hiện hữu. Nhà thơ đã khẳng định đất nước có từ ngày đó. Phải nói rằng đất nước hình thành rồi lớn lên, phát triển khi nhân dân ta biết trồng tre mà đánh giặc. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử thì truyền thống ấy càng thêm phát huy mạnh mẽ nhất là khi đất nước ta luôn bị giặc xâm phạm chủ quyền. Đất nước còn xuất phát từ việc tóc bới sau đầu của mẹ, trong tình cảm giữa cha mẹ với nhau rồi trong việc làm ra hạt lúa, hạt gạo.

Phân tích bài thơ Đất Nước của Nguyễn Khoa Điềm

Những quan niệm, nhận định về không gian sinh tồn của đất nước được nhà thơ nhấn mạnh trong khổ thơ tiếp theo:

“Đất là nơi anh đến trường

Nước là nơi em tắm

Đất nước là nơi ta hò hẹn

Đất nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm”

Có thể nói đất nước không tồn tại ở đâu xa mà ở ngay gần chúng ta, ở ngay trong không học tập, tình yêu đôi lứa. Rồi những câu thơ tiếp theo như đưa chúng ta trở về thời xưa với những truyền thuyết về nguồn gốc của dân tộc Con Rồng cháu Tiên:

“Đất là nơi Chim về

Nước là nơi Rồng ở

Lạc Long Quân và Âu Cơ

Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng”

Đó là niềm tự hào về dòng dõi con rồng cháu tiên thời vua Hùng dựng nước, là đất nước ở trong quá khứ. Còn trong hiện tại thì nó được biểu hiện trong tình yêu giữa anh và em, hay giữa những người đã khuất với những người còn đang nắm tay nhau đi tiếp. Đất nước trong tương lai sẽ thuộc về phần của con cháu chúng ta và những thế hệ tương lai đó sẽ càng khiến cho đất nước lớn mạnh hơn:

“Mai này con ta lớn lên

Con sẽ mang Đất nước đi xa

Đến những tháng ngày mơ mộng

Em ơi em Đất nước là máu xương của mình

Phải biết gắn bó và san sẻ

Phải biết hóa thân cho dáng hình xứ sở

Làm nên Đất nước muôn đời”

Đó là tâm niệm của cha ông ta đồng thời cũng là trách nhiệm của thế hệ tương lai. Đưa đất nước đến tháng ngày thơ mộng đó chính là đất nước yên bình ngày một phát triển để sánh vai với các cường quốc trên thế giới. Điểm đặc biệt trong bài thơ Đất Nước chính là tư tưởng đất nước của nhân dân. Để chứng minh cho quan niệm đó thì nhà thơ đã đi từ bình diện địa lí đến lịch sử và cả văn hóa. Trước hết là đất nước ở không gian địa lý. Nguyễn Khoa Điềm đã nhắc tới những danh lam thắng cảnh trên mọi miền của Tổ quốc. Từ núi Vọng Phu, hòn Trống mái, đến núi Bút, non Nghiên. Tất cả tạo nên vẻ đẹp diệu kỳ trường tồn với thời gian của đất nước và Nguyễn Khoa Điềm đã kết lại:

“Và ở đâu trên khắp ruộng đồng gò bãi

Chẳng mang một dáng hình, một ao ước, một lối sống ông cha

Ôi Đất nước bốn nghìn năm đi đâu ta cũng thấy

Những cuộc đời đã hóa núi sông ta”

Những địa danh, những danh lam thắng cảnh mà nhà thơ kể ra đều gắn với những sự tích, truyền thuyết về tính chung thủy, sự cần cù hiếu học hay truyền thống chống giặc ngoại xâm. Thế rồi từ cái rộng lớn ấy nhà thơ lại soi vào chiều dài lịch sử. Trong những cuộc kháng chiến oanh liệt của dân tộc có biết bao anh hùng áo vải, kể cả những nam nữ thanh niên xung phong đã lên đường đánh giặc. Có những người người đã ngã xuống và họ được lưu danh nhưng cũng có rất nhiều người không tên tuổi nhưng chính họ đã làm nên đất nước hôm nay:

“Họ đã sống và chết

Giản dị và bình tâm

Không ai nhớ mặt đặt tên

Nhưng họ đã làm ra Đất nước”

Bằng giọng thơ nhẹ nhàng, trữ tình với những thi liệu dân gian đặc sắc Nguyễn Khoa Điềm đã truyền tải những tư tưởng mới mẻ của mình về đất nước. Qua bài thơ ta thấy được đất nước gần gũi,thân thuộc với chúng ta biết nhường nào và đất nước mãi là của nhân dân, gắn liền với nhân dân.

Loan Trương

XEM THÊM : 

Post Author: Loan Nguyễn Thị

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *