Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh | Làm văn mẫu

Đề bài: Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Bài làm

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những đóng góp to lớn cho nền văn học Việt Nam với nhiều bài thơ hay, những bài văn chính luận sâu sắc. Một trong số đó phải kể đến tập thơ “Nhật ký trong tù” và tiêu biểu là bài thơ Mộ (Chiều Tối).

Bài thơ Chiều Tối được Người sáng tác vào tháng 10 năm 1942 khi Người đang trên con đường chuyển lao từ nhà tù Tĩnh Tây đến Thiên Bảo. Suốt một ngày đường dài vất vả cực nhọc với xiềng xích  trên người và đi bộ đến chiều tối mới được nghỉ chân. Cũng tại giây phút dừng chân ấy Người vô tình nhìn thấy cảnh vật ở một vùng xóm núi gợi nên nỗi niềm cảm xúc về quê hương khi đang ở nơi xứ người. Bài thơ được viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt và vừa mang nét cổ điển lại vừa có tính hiện đại đã tạo nên sự đặc sắc cho bài thơ.

Mở đầu bài thơ chính là bức tranh thiên nhiên vào lúc chiều tối:

“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ

Cô vân mạn mạn độ thiên không”

(Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ

Chòm mây trôi nhẹ giữa từng không)

Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Phân tích bài thơ Chiều Tối của Hồ Chí Minh

Chỉ với hai nét chấm phá đó là cánh chim và áng mây trời nhưng lại có sứ gợi lớn khiến cho người đọc có thể hình dung khung cảnh trước mắt của Bác Hồ. Hai hình ảnh tạo nên bầu không gian thoáng đãng, cao rộng thể hiện điểm nhìn của tác giả là từ dưới lên trên tức là luôn ngẩng cao đầu dù trong mọi hoàn cảnh. Người đọc chỉ biết đến thời điểm của bài thơ là diễn ra vào lúc chiều tối từ nhan đề của bài thơ. Ở hai câu thơ đầu nhà thơ không cần nhắc lại nhưng qua ý của câu thơ vẫn khiến người đọc có thể nhận ra thời khắc chiều tà.

Cánh chim sau một ngày kiếm ăn vất vả, cực nhọc nay đang bay trở về rừng để nghỉ ngơi. Đó cũng là thời điểm mà con người trở về nhà sau một ngày làm việc cực nhọc. Ấy vậy mà người tù vẫn đang phải tiếp tục trên con đường chuyển lao. Tiếp đó, đối lập với cánh chim nhỏ bé và chòm mây chính là “thiên không” rộng lớn. Cánh chim và chòm mây đều gợi lên cảm giác về sự lẻ loi, cô đơn giống với người tù đang ở nơi xa lạ, nơi xứ người. Đồng thời đây cũng là hai thi liệu quen thuộc trong thơ ca xưa như trong thơ Lý Bạch:

“Chúng điểu cao phi tận

Cô vân độc khứ nhàn”

Giữa nét cổ điển trong thơ thì nó cũng có những điểm mới đó chính là thơ cổ thì cánh chim thì bay về chốn vô tận, vô cùng và không xác định. Còn trong thơ Bác thì đem lại sự gần gũi và thân quen hơn bao giờ hết. Cảnh tuy buồn nhưng lại không hề mang lại cảm giác bi lụy. Ta bắt gặp hình ảnh người tù tuy đeo xiềng xích nhưng lại có phong thái ung dung, tự tại của người tù. Giữa không gian bao la rộng lớn đó Người luôn cháy bỏng khát vọng được tự do tung bay trên bầu trời giống như cánh chim kia.

Đến hai câu thơ cuối người đọc chợt thấy điểm nhìn của nhà thơ đã dừng tại nơi xóm núi có bóng dáng của những ngôi nhà, của sự sống con người:

“Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc

Bao túc ma hoàn, lỗ dĩ hồng”

(Cô em xóm núi xay ngô tối

Xay hết lò than đã rực hồng)

Trong bức tranh bao la, buồn man mác ấy hình ảnh cô sơn nữ như trở thành điểm nhấn đặc biệt để làm nổi bật lên sự hòa hợp giữa thiên nhiên và con người. Hình ảnh đó là sự chăm chỉ lao động, cô thiếu nữ ấy đang miệt mài “xay ngô tối”. Xay đến tận khi lò than đã rực hồng, trở nên nổi bật giữa khung cảnh chiều tối, khi mà bóng tối chuẩn bị bủa vây. Điểm hồng đó như làm sáng rực cả bài thơ. Khi mà những người dân lao động đã nghỉ tay để trở về với mâm cơm sum họp cùng gia đình thì Bác vẫn phải tiếp tục con đường chuyển lao của mình. Tuy nhiên chứng kiến cảnh tượng ấy thì con tim giống như được sưởi ấm bởi đó là một cảnh tượng thân quen đến lạ kỳ. Có thể thấy rằng Người dù cho ở trong bất cứ một hoàn cảnh nào cũng đều quan tâm đến cuộc sống của người dân xung quanh, cũng mong ước mọi người có được cuộc sống yên bình, no đủ.

Bài thơ Chiều tối đã cho chúng ta thấy được một trái tim cháy bỏng có tình yêu nước, yêu quê hương tha thiết. Đồng thời Bác Hồ còn luôn quan tâm đến những thứ bình dị nhất. Một con người vĩ đại luôn có thể ung dung, tự tại dù cho đang chịu cảnh tù đày.

Loan Trương

>>> XEM THÊM :

Post Author: Loan Nguyễn Thị

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *